Stowarzyszenie

Historia Uniwersytetów
Trzeciego Wieku (UTW)

Idea Uniwersytetów Trzeciego Wieku narodziła się w latach 70. XX wieku w Europie i szybko rozprzestrzeniła się na inne kontynenty, stając się globalnym ruchem na rzecz edukacji i aktywizacji osób starszych.

Pierwszy Uniwersytet Trzeciego Wieku powstał w 1973 roku na Uniwersytecie w Tuluzie z inicjatywy Pierre’a Vellasa, profesora prawa i nauk społecznych.

Celem było umożliwienie osobom starszym uczestnictwa w zajęciach uniwersyteckich, rozwijanie ich zainteresowań oraz poprawa jakości życia poprzez edukację i aktywizację społeczną.

Sukces francuskiego modelu sprawił, że idea UTW szybko rozprzestrzeniła się na inne kraje Europy, takie jak Belgia, Szwajcaria, Hiszpania czy Niemcy.

W Wielkiej Brytanii powstał alternatywny model UTW, który kładł większy nacisk na samodzielne zarządzanie przez seniorów i wzajemną wymianę wiedzy, a nie na powiązanie z tradycyjnymi uniwersytetami.

W Polsce pierwszy Uniwersytet Trzeciego Wieku został założony w Warszawie w 1975 roku przez prof. Halinę Szwarc, pionierkę działań na rzecz seniorów.

Głównym celem było przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu starszych osób oraz wspieranie ich aktywności intelektualnej, fizycznej i społecznej.

W latach 80. i 90. powstawały kolejne UTW w różnych miastach Polski, takich jak Kraków, Poznań, Wrocław czy Łódź.

Współcześnie w Polsce działa ponad 560 Uniwersytetów Trzeciego Wieku, zarówno jako samodzielne organizacje, jak i jednostki afiliowane przy uczelniach wyższych, domach kultury czy organizacjach pozarządowych.

Kluczowe założenia UTW:

  • UTW miały być przestrzenią do nauki przez całe życie (ang. life long learning).
  • Działały na rzecz integracji międzypokoleniowej i przeciwdziałania izolacji osób starszych.
  • Kładły nacisk na rozwój intelektualny, społeczny i fizyczny seniorów.